บุพพภาคแห่งการเจริญสมาธิ ๕ ขั้น (สัมมาสมาธิ)

บุพพภาคแห่งการเจริญสมาธิ ๕ ขั้น

มหาราช ! ภิกษุนั้น
(๑) ประกอบแล้วด้วย ศีลขันธ์อันเป็นอริยะ นี้ด้วย
(๒) ประกอบแล้วด้วย อินทรียสังวรอันเป็นอริยะ นี้ด้วย
(๓) ประกอบด้วย สติสัมปชัญญะอันเป็นอริยะ นี้ด้วย
(๔) ประกอบแล้วด้วย สันโดษอันเป็นอริยะ นี้ด้วย
(๕) เสพเสนาสนะอันสงัด คือป่า โคนไม้ ภูเขา ซอกห้วย ท้องถ้ำ ป่าช้า ป่าชัฎ ที่แจ้ง ลอมฟาง.
เธอนั้น ในเวลาภายหลังอาหาร กลับจากบิณฑบาตแล้ว นั่งคู้บัลลังก์ (ขัดสมาธิ) ตั้งกายตรง ดำรงสติเฉพาะหน้า,
เธอละ อภิชฌา ในโลก มีจิตปราศจากอภิชฌา คอยชำระจิตจากอภิชฌา อยู่;
ละพยาบาทเครื่องประทุษร้าย มีจิตปราศจากพยาบาท เป็นผู้กรุณามีจิตหวังความเกื้อกูล ในสัตว์ทั้งหลาย คอยชำระจิตจากพยาบาทเครื่องประทุษร้ายอยู่;
ละถีนมิทธะ มุ่งอยู่แต่ความสว่างในใจ มีจิตปราศจากถีนมิทธะ มีสติมีสัมปชัญญะรู้สึกตัว คอยชำระจิตจากถีนมิทธะ อยู่;
ละอุทธัจจกุกกุจจะ ไม่ฟุ้งซ่าน มีจิตสงบอยู่ในภายใน คอยชำระจิตจากอุทธัจจกุกกุจจะอยู่;
ละวิจิกิจฉา ข้ามล่วงวิจิกิจฉาเสียได้ ไม่ต้องกล่าวว่านี่อะไรนี่อย่างไร ในกุศลธรรมทั้งหลาย (เพราะความสงสัย) คอยชำระจิตจากวิจิกิจฉา อยู่.

- สี.ที. ๙/๙๕/๑๒๕.
อริยสัจจากพระโอษฐ์ ภาค ๒ หน้าที่ ๑๓๑๓

ความคิดเห็น

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

หนทาง 7 สาย กรรมดีกรรมชั่ว ชีวิตหลังความตาย

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้ผมมี คติธรรมและข้อคิด เรื่องของ หนทาง ๗ สาย ชีวิตหลังความตาย ซึ่งเป็นกรรมดีและกรรมชั่วของแต่ละคนมาฝากครับ ชีวิตของเราเมื่อตายลงไปแล้ว ตามความเชื่อนั้น มีทางไป ได้ถึง ๗ สาย ด้วยกัน ซึ่งเราทุกคน ที่เกิดมาเป็นมนุษย์ หรือสัตว์ดิรัจฉานนั้น กล่าวกันว่า เป็นเพราะกรรม เป็นทั้งกรรมดีและกรรมชั่วส่งผล คลิบนี้ผมจึงเอาคติธรรมและข้อคิดของครูบาอาจารย์มาให้รับชม เผื่อจะเป็นประโยชน์ และเป็นข้อคิดในการดำเนินชีวิต ซึ่งผู้ที่จะเกิดมาในโลกนี้ หรือไม่เกิดอีก เป็นเพราะกรรม คือการกระทำทั้งดีและไม่ดี เมื่อกระทำแล้ว การจะไปเกิดในภพภูมิต่างๆ ก็เป็นไปตามทาง ๗ สาย นั้นก็คือ ๑. ทางไปนรก ๒.ทางไปเปรตและอสุรกาย ๓.ทางไปดิรัจฉาน ๔.ทางไปมนุษย์ ๕.ทางไปสวรรค์ ๖.ทางไปพรมโลก ๗.ทางไปนิพพาน เรามาดูกันครับว่า การกระทำของเราในตอนนี้ เมื่อตายลงไปแล้ว เราจะเดินไปทางสายไหน ซึ่งหนทางทั้ง ๗ สาย ที่เราเลือกเดินไปนั้น ขยายความได้ดังนี้ครับ สายที่ ๑. ทางไปนรก ได้แก่ โทสะ นรกนั้น ต้องเป็นสถานที่ร้อน เพราะเหตุคือ โทสะ อันเป็นทางไป ก็เป็นของร้อนมากอยู่แล้ว เช่น ในเวลาที่โทสะเกิ...

(ตอนที่ ๓) รู้จักสังโยชน์ (ตัวผูกรัด) เข้าใจสังโยชน์ และการดับทุกข์ด้วยสติปัญญา ๑. คำว่าสังโยชน์ แปลตรงตัวว่า เครื่องร้อยรัด หรือ ตัวผูก ในทางปฏิบัติ หมายถึง สภาวะที่อารมณ์ (สิ่งที่ไปรับรู้ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่น่ารัก หรือน่าเกลียดชัง) เข้ามาผูกติดอยู่กับ จิต เมื่อจิตและอารมณ์ ถูกผูกเข้าไว้ด้วยกัน จึงเป็นจุดเริ่มต้น ของความวุ่นวายในจิตใจ ๒. การปรุงแต่ง เมื่อจิตถูกผูก เมื่อตัวสังโยชน์ทำหน้าที่ ผูกจิตเข้ากับอารมณ์ เรียบร้อยแล้ว จิตจะเริ่มกระบวนการที่เรียกว่า การปรุงแต่ง (คือ คิดต่อยอดไปตามอารมณ์นั้น) สามารถแบ่งออกเป็น ๒ ลักษณะหลักๆ คือ ๒.๑. เมื่อจิตผูกกับอารมณ์ที่น่าพอใจ จิตจะปรุงแต่งให้เกิด ความรัก/ความหลง โดยจะคิดวนเวียนว่า สิ่งนั้น น่ารักอย่างนั้น น่าพอใจอย่างนี้ เป็นสภาวะแบบนั้นแบบนี้ ไม่จบสิ้น ๒.๒ เมื่อจิตผูกกับอารมณ์ที่ไม่น่าพอใจ จิตจะปรุงแต่งให้เกิด ความเกลียดชัง/โทสะ โดยจะคิดวนเวียนว่า สิ่งนั้นน่าเกลียด น่าชัง น่าโกรธเคือง เป็นต้น ๓. การใช้สติปัญญาเป็นผู้รู้ ผู้เห็น (จุดเปลี่ยนของการปฏิบัติ) ถ้าฝึกสติให้เป็นผู้รู...

สวัสดีครับ วันนี้ผมมีคติธรรมและข้อคิด เรื่องของ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ซึ่งเป็นไตรลักษณ์ ๓ ประการ มาฝากครับ ไตรลักษณ์ หมายถึง สภาพที่เป็นปกติวิสัย หรือเป็นไปตามธรรมชาติ หรืออาจเรียกว่า เป็นทฤษฎีแห่งความเหมาะ เพราะทุกสิ่งบนโลกนี้ จะอยู่ในกฎ หรือภาวะเช่นนี้ เหมือนกันทั้งหมด ไตรลักษณ์ จึงเป็นหลักสัจธรรมทางพระพุทธศาสนา ที่มุ่งสอนให้เข้าใจชีวิต ที่เป็นไป ตามธรรมดา ตามความเป็นจริง ทำให้เรา ตระหนักรู้ และเกิดความเข้าใจว่า ชีวิตนั้นเป็นอย่างไร เกิดความรู้เท่าทัน และรับรู้ ต่อทุกอาการของการปฏิบัติตน ครับ ในพระพุทธศาสนา มีหลักสัจธรรม หรือคำสอนที่สำคัญ สำหรับพุทธศาสนิกชน อยู่เป็นจานวนมาก โดยไตรลักษณ์นั้น ก็เป็นหลักคำสอน ที่สำคัญประการหนึ่ง ที่มุ่งให้ระลึกถึง ความเป็นปกติ ธรรมดา ของสรรพสิ่งบนโลก สอดรับกับคำว่า เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และก็ดับไป เป็นอาการสามัญ ของทุกสรรพสิ่ง ทั้งนามธรรม และรูปธรรม คำว่า ไตรลักษณ์ เป็นคำสันสกฤต ที่นำมาใช้เป็นภาษาไทย ซึ่งมาจากคำว่า ไตร หรือ ติ ที่แปลว่า ๓ รวมกับคำว่า ลักษณะ หรือ ลักขณะ ที่แปลว่า ที่เป็นสามัญทั่วไป รวมกันแล้ว จึงหมายความว่า ลักษณะที่...

คำขอขมา และอธิษฐานจิต ถอนคำสัญญา คำสาบาน (อธิษฐานหน้าพระพุทธรูป หรือสวดก่อนนอน) นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ สัพพัง อะปะราธัง ขะมะถะ เม ภันเต อุกาสะ ทะวารัตตะเยนะ กะตัง สัพพัง อะปะราธัง ขะมะถะ เม ภันเต อุกาสะ ขะมามิ ภันเต หากข้าพเจ้า จงใจ หรือประมาทพลาดพลั้ง ล่วงเกินบิดา-มารดา ครูบาอาจารย์ พระพุทธ พระธรรม พระอรหันต์ทุกพระองค์ พระอริยสงฆ์เจ้า ตลอดจนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย รวมถึงผู้มีพระคุณ และท่านเจ้ากรรมนายเวร จะด้วยกาย วาจา ใจ ขอได้โปรด อโหสิกรรมแก่ข้าพเจ้าด้วย หากข้าพเจ้า มีเจ้าของในตัวติดตามมา ข้าพเจ้า ขออนุญาตมีคู่ มีครอบครัว ได้เหมือนคนปกติทั่วไป ขอถอนคำอธิษฐาน คำสาบาน ที่จะติดตามคู่ในอดีต ขอให้ต่างฝ่ายต่างเป็นอิสระ ข้าพเจ้าจะประพฤติตน ในทางที่ถูก ที่ชอบ ที่ควร ขอบุญบารมี ในอดีตกาลที่ผ่านมา จนถึงปัจจุบัน จงส่งผลให้ข้าพเจ้า และครอบครัว ตลอดจนบริวารที่เกี่ยวข้อง จงเจริญด้วยอายุ วรรณะ สุขะ พละ ลาภ ยศ สรรเสริญ สติปัญญา ปฏิภาณ ธนส...

ทำตัวเหมือนโจร ๑ ๑. บาลี พระพุทธภาษิต ปญฺจก. อํ. ๒๒/๑๔๕/๑๐๓, ตรัสแก่ภิกษุทั้งหลาย. ภิกษุ ท. ! มหาโจรผู้ประกอบด้วยองค์ห้า ย่อมมีโอกาสตัดช่องก็ได้ ย่องเบาก็ได้ ปล้นสดมภ์ก็ได้ ตีชิงก็ได้. องค์ห้าอย่างไรกันเล่า ? องค์ห้าในกรณีนี้คือ มหาโจรได้อาศัยที่ซ่องสุม ๑, ได้อาศัยที่กำบัง ๑, ได้อาศัยพึ่งพิงผู้มีอำนาจ ๑, ได้อาศัยการโปรยทรัพย์ ๑, เที่ยวไปคนเดียว ๑. มหาโจรได้อาศัยที่ซ่องสุม เป็นอย่างไร ? ภิกษุ ท. ! ในกรณีนี้คือ มหาโจรได้อาศัยเกาะแก่งในแม่น้ำ หรือได้อาศัยหุบเหวตามภูเขา. นี้แล เรียกว่า มหาโจรได้อาศัยที่ซ่องสุม. มหาโจรได้อาศัยที่กำบัง เป็นอย่างไร ? ภิกษุ ท. ! ในกรณีนี้คือ มหาโจรได้อาศัยพงหญ้าหรือป่ารก ได้อาศัยเนินดินหรือราวป่าใหญ่เพื่อเป็นที่กำบัง นี้แล เรียกว่า มหาโจรได้อาศัยที่กำบัง. มหาโจรได้อาศัยพึ่งพิงผู้มีอำนาจ เป็นอย่างไร ? ภิกษุ ท. ! ในกรณีนี้ คือ มหาโจรได้อาศัยพระราชาหรืออำมาตย์ผู้ใหญ่ของพระราชา เป็นที่พึ่งว่า “ถ้าใครจักโจทเราด้วยเรื่องอะไร ๆ พระราชาหรืออำมาตย์ผู้ใหญ่ของพระราชา เหล่าน...

(ตอนที่ ๔) พื้นฐานสำคัญในการฝึกปล่อยวาง การทำงานของจิต และสิ่งที่เรียกว่าอารมณ์ ๑. จุดเชื่อมต่อของจิต คือ ประตูทั้ง ๖ (ทวาร ๖) จิตของคนเราไม่ได้อยู่ลอยๆ แต่จะรับรู้เรื่องราวต่างๆ ผ่านช่องทางเชื่อมต่อ ระหว่างตัวเรากับโลกภายนอก ช่องทางเหล่านี้เรียกว่า อายตนะภายใน หรือ ทวาร ซึ่งแปลว่า ประตู หรือ ช่องทาง มีอยู่ ๖ ช่องด้วยกัน คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ประตูเหล่านี้ทำหน้าที่เปิดให้จิต ออกไปรับรู้ เรื่องราวต่างๆ ที่เกิดขึ้นรอบตัว ๒. ความหมายที่แท้จริงของคำว่า อารมณ์ คำว่า อารมณ์ ไม่ได้แปลว่า ความรู้สึกโกรธ เกลียด ดีใจ หรือโศกเศร้าเสียใจ แบบที่เราใช้พูดกันในชีวิตประจำวัน แต่หมายถึง สิ่งที่จิตเข้าไปเกาะเกี่ยว หรือ เรื่องราวที่จิตกำลังครุ่นคิดถึง (ไม่ว่าจะเป็นการคิด หมกมุ่น หรือเก็บซ่อนไว้ในใจ) อารมณ์ไม่ใช่สิ่งของที่มีตัวตนจับต้องได้โดยตรง คือ ไม่ใช่ตัวรูป เสียง กลิ่น รส หรือสัมผัสจริงๆ แต่เป็นเพียงข้อมูล หรือเรื่องราว ของสิ่งเหล่านั้นแทน ๓. กระบวนที่แปลงความจริงให้เป็นอารมณ์ เหตุผลที่จิตต้องรับรู้เป็นเรื่องราว หรือเ...

งูเปื้อนคูถ ๑ ๑. บาลี พระพุทธภาษิต ติก. อํ. ๒๐/๑๕๘/๔๖๖, ตรัสแก่ภิกษุทั้งหลาย. ภิกษุ ท. ! นักบวชชนิดไร ที่ทุกๆ คนควรขยะแขยง ไม่ควรสมาคม ไม่ควรคบ ไม่ควรเข้าใกล้? ภิกษุ ท. ! นักบวชบางคนในกรณีนี้ เป็นคนทุศีล มีความเป็นอยู่เลวทราม ไม่สะอาด มีความประพฤติ ชนิดที่ตนเองนึกแล้วก็กินแหนงตัวเอง มีการกระทำที่ต้องปกปิดซ่อนเร้น ไม่ใช่สมณะ ก็ปฏิญญาว่าเป็นสมณะ ไม่ใช่คนประพฤติพรหมจรรย์ ก็ปฏิญญาว่าประพฤติพรหมจรรย์ เป็นคนเน่าใน เปียกแฉะมีสัญชาติหมักหมม เหมือนบ่อที่เทขยะมูลฝอย. ภิกษุ ท. ! นักบวชชนิดนี้แล ที่ทุกๆ คนควรขยะแขยง ไม่ควรสมาคม ไม่ควรคบ ไม่ควรเข้าใกล้. ข้อนั้นเพราะอะไร? ภิกษุ ท. ! เพราะเหตุว่า ถึงแม้ผู้ที่เข้าใกล้ชิด จะไม่ถือเอานักบวชชนิดนี้ เป็นตัวอย่างก็ตาม, แต่ว่า เสียงล่ำลืออันเสื่อมเสียจะระบือไปว่า “คนคนนี้ มีมิตรเลว มีเพื่อนทราม มีเกลอลามก” ดังนี้. ภิกษุ ท. ! เปรียบเหมือนงูที่ตกลงไปจมอยู่ในหลุมคูถ กัดไม่ได้ก็จริงแล, แต่มันอาจทำคนที่เข้าไปช่วยยกมันขึ้นจากหลุมคูถ ให้เปื้อนด้วยคูถได้ (ด้วยการดิ้นของมัน) นี้ฉันใด ๒ ; ๒. อรรถกถา เปรียบความทุศีลกับหลุมคูถ, ...

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้ผมมี คติธรรมและข้อคิด เรื่องของทุกข์เพราะความโง่เขลา ซึ่งเป็นข้อคิดเตือนใจ ให้รู้จักปล่อยวาง มาฝากครับ หลายๆท่าน เมื่อเจอกับปัญหาชีวิต ก็พยายามอยากจะปล่อยวาง แต่งบางครั้ง ก็ทำไม่ได้ ซ้ำยังเป็นทุกข์หนักกว่าเดิมอีก คลิบนี้ผมจึงเอา คติธรรมและข้อคิด ของหลวงพ่อปัญญานันทภิกขุ มาให้รับชม เผื่อจะเป็นประโยชน์ และเป็นข้อคิดให้กับทุกท่าน ในการดำเนินชีวิต เพราะถ้าเรา ไม่เลือกที่จะปล่อยวางจากความทุกข์ เราก็จะหาความสุขไม่เจอ และจะกลายเป็นคนที่โง่เขลา ที่ไม่รู้จัก วิธีการสลัดความทุกข์ ออกไปให้ไกลๆ จากตัวเอง เรามาดูครับว่า ข้อคิดเตือนใจ ที่อาจจะช่วยให้เราหลุดพ้น จากความทุกข์ได้นั้น มีอะไรบ้างครับ ๑. ถ้าเรา ไปเกี่ยวข้องด้วยความเขลา เราก็เป็นทุกข์ สิ่งทั้งหลายในโลกนี้ ที่เราได้พบ ได้เห็น กันอยู่ทุกเวลานั้น ถ้าเรา เข้าไปเกี่ยวข้องด้วยความเขลา เราก็จะเป็นทุกข์ แต่ถ้าเรา เข้าไปเกี่ยวข้องด้วยปัญญา เราก็จะไม่เกิดความทุกข์ ความเดือดร้อนใจ เพราะการเปลี่ยนแปลงของสิ่งนั้นๆ จึงเป็นเหตุให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทางจิตใจ จิตใจที่เปลี่ยนแปลงไปขนาดนั้น เขาเรียกว่า มัน...

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้ผมมีคติธรรมและข้อคิด เรื่องของการเบียดเบียนผู้อื่น จะนำทุกข์มาให้ตนเอง มาฝาก ครับ บางคนนั้น อยากมีชีวิตอยู่ ไม่อยากจะตายจากโลกนี้ไป และไม่ใช่เพียงแต่ภพชาตินี้เท่านั้น แม้ในภพชาติไหนก็ตาม เขาก็ยังอยากมีชีวิตอยู่ต่อไป ไม่อยากตาย เพราะรักความสุข และเกลียดความทุกข์ แต่การกระทำใดๆ ที่เราคิดว่า จะทำให้ตัวเองนั้น ได้พบกับความสุข ในภพชาตินี้ แต่ถ้าหากผลของการกระทำนั้น จะทำให้เรา ต้องพบความทุกข์ในภพชาติต่อไป เราควรจะกระทำ หรือสร้างกรรมไม่ดีต่างๆ หรือไม่ คลิบนี้ผมจึงเอาคติธรรมและข้อคิด จากครูบาอาจารย์ มาให้รับชม เผื่อจะเป็นประโยชน์ และเป็นข้อคิดให้กับทุกท่าน ในการใช้ชีวิต เพราะการกระทำ ที่ไม่ดีต่างๆ นั้น หากเป็นการเบียดเบียนผู้อื่น การกระทำนั้น ก็ไม่ได้ทำให้เรา พบกับความสุขที่แท้จริงได้ แม้ในปัจจุบันนี้ก็ตาม ถ้าเรา ชอบเบียดเบียนผู้อื่น และชอบละเมิดศีลอยู่บ่อยๆ เราก็จะได้รับความทุกข์ จากการกระทำไม่ดีเหล่านั้น อย่างเช่น จะมีความเสื่อมในทรัพย์สมบัติ มีชื่อเสียงที่ไม่ดีกระฉ่อนออกไป เป็นคนที่ขี้หลงขี้ลืมง่าย สติไม่อยู่กับเนื้อกับตัว เป็นต้น แต่ในทางตรง...

สวัสดีครับ วันนี้ผมมีคติธรรมและข้อคิดเกี่ยวกับเรื่้องผลกรรม ของมือที่สาม ที่นอกใจคนรักของตน มาฝากครับ เป็นความเชื่อส่วนบุคคล โปรดใช้วิจารณญาณในการรับชม ด้วยนะครับ การเป็นผู้น้อมประพฤติในสิ่งที่ดีงาม ไม่กระทำในสิ่งที่ผิด ก็จะไม่เป็นเหตุให้เดือดร้อนใจ ในภายหลัง ซึ่งเหตุที่จะทำให้เกิด ความเดือดร้อนใจในภายหลัง หลักๆ แล้ว ก็คือ การได้กระทำอกุศลกรรม ไม่ได้กระทำกุศลกรรม ความดีประการต่างๆ วันนี้ ผมจึงเอาคติธรรม จากครูบาอาจารย์ มาให้รับชม เผื่อจะเป็นประโยชน์ และเป็นข้อคิด ให้กับทุกท่าน ที่เดินหลงผิด หรือกำลังคิด ที่จะทำในการละเมิดศีลข้อที่ ๓ เพราะเรื่องศีลข้อที่ ๓ นั้น เป็นเรื่องที่ละเอียดมาก มีโอกาสผิดทั้งฝ่ายชาย และฝ่ายหญิง ซึ่งจะประมาทกำลังของกิเลสไม่ได้เลย ทางที่ดีที่สุด คือไม่ล่วงศีล ไม่ประพฤติทุจริตกรรม พึงหลีกเลี่ยง ในสิ่งที่ไม่ดีเหล่านั้น เพราะเป็นเหตุนำมาซึ่ง ความเดือดร้อนใจในภายหลัง ครับ ผลกรรม ของมือที่สาม นอกใจคนรักของตน การคบชู้ หรือการผิดศีลข้อ ๓ นั้น เป็นความประพฤติ ที่สังคมทั่วไปไม่ยอมรับ ผู้ที่กระทำ จึงต้องมีพฤติกรรม ที่ปิดบัง และซ่อนเร้น การกระทำอกุศลเช่นนี้ ผล...

ค้นหาบล็อกนี้

ธรรมะเตือนสติ Purifilm