(ตอนที่ ๔) พื้นฐานสำคัญในการฝึกปล่อยวาง

(ตอนที่ ๔) พื้นฐานสำคัญในการฝึกปล่อยวาง

การทำงานของจิต และสิ่งที่เรียกว่าอารมณ์
๑. จุดเชื่อมต่อของจิต คือ ประตูทั้ง ๖ (ทวาร ๖)
จิตของคนเราไม่ได้อยู่ลอยๆ
แต่จะรับรู้เรื่องราวต่างๆ ผ่านช่องทางเชื่อมต่อ
ระหว่างตัวเรากับโลกภายนอก
ช่องทางเหล่านี้เรียกว่า
อายตนะภายใน หรือ ทวาร
ซึ่งแปลว่า ประตู หรือ ช่องทาง
มีอยู่ ๖ ช่องด้วยกัน คือ
ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ
ประตูเหล่านี้ทำหน้าที่เปิดให้จิต
ออกไปรับรู้ เรื่องราวต่างๆ ที่เกิดขึ้นรอบตัว

๒. ความหมายที่แท้จริงของคำว่า อารมณ์
คำว่า อารมณ์ ไม่ได้แปลว่า
ความรู้สึกโกรธ เกลียด ดีใจ
หรือโศกเศร้าเสียใจ
แบบที่เราใช้พูดกันในชีวิตประจำวัน
แต่หมายถึง สิ่งที่จิตเข้าไปเกาะเกี่ยว
หรือ เรื่องราวที่จิตกำลังครุ่นคิดถึง
(ไม่ว่าจะเป็นการคิด หมกมุ่น หรือเก็บซ่อนไว้ในใจ)
อารมณ์ไม่ใช่สิ่งของที่มีตัวตนจับต้องได้โดยตรง
คือ ไม่ใช่ตัวรูป เสียง กลิ่น รส หรือสัมผัสจริงๆ
แต่เป็นเพียงข้อมูล
หรือเรื่องราว ของสิ่งเหล่านั้นแทน

๓. กระบวนที่แปลงความจริงให้เป็นอารมณ์
เหตุผลที่จิตต้องรับรู้เป็นเรื่องราว
หรือเป็นอารมณ์ ก็เพราะว่า
เราไม่สามารถเอาวัตถุของจริงๆ
ใส่เข้าไปในจิตได้
เช่น เรามองเห็นบ้านเรือน
เราก็ไม่สามารถยกบ้านทั้งหลัง
ยัดเข้าไปในจิตใจได้
หรือเราได้ยินเสียงรถยนต์
เราก็ไม่สามารถเอารถยนต์ ใส่เข้าไปในจิตได้
ดังนั้น สิ่งที่เข้าสู่จิตใจได้ จึงไม่ใช่ตัววัตถุของจริง
แต่ถูกแปลงออกมาเป็นเพียง เรื่องราว
หรือ ภาวะของสิ่งเหล่านั้นแทน เท่านั้น

๔. อุปมาเปรียบเทียบกับกล้องถ่ายรูป
เวลาที่เราถ่ายรูปบ้าน หรือรูปคน
ตัวบ้าน หรือตัวคนจริงๆ
ไม่ได้ถูกย้ายเข้าไปอยู่ในกล้อง
แต่สิ่งที่เข้าไปติดอยู่ในกล้อง
คือ ภาพของบ้าน ภาพของคน
ซึ่งเป็นเพียงตัวแทนของความจริง
ที่ไม่ใช่อิฐ ไม่ใช่ปูนจริงๆ หรือไม่ใช่คนจริงๆ

ดังนั้นจิตใจมนุษย์
ก็ทำหน้าที่เหมือนเลนส์กล้อง
คือ สิ่งที่ตาเห็น หูได้ยิน เป็นต้น
ไม่ได้ทะลุเข้าไปในจิตใจโดยตรง
แต่เป็นภาพจำ หรือเรื่องราวของสิ่งเหล่านั้นต่างหาก
ที่ผ่านเข้าไปประทับอยู่ในจิตแทน

โดยสรุป
สิ่งที่เรียกว่า อารมณ์
ก็คือ ภาพถ่ายหรือเรื่องราวของความจริง
ที่จิตรับเข้ามาผ่านทางประตูทั้ง ๖
(ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ)
แล้วจิต ก็เอาภาพหรือเรื่องราวเหล่านั้น
มาครุ่นคิด ดำริ หรือหมกมุ่นถึงต่อไป
ซึ่งจิตของเราไม่เคยสัมผัสวัตถุของจริงโดยตรงเลย
แต่จะสัมผัสผ่านเงาหรือภาพตัวแทน
ที่เรียกว่า อารมณ์ อยู่เสมอ

ฉะนั้นการทำความเข้าใจ
ถึงกลไกการทำงานของจิตนี้
ก็จะช่วยทำให้เราเห็นว่า
สิ่งต่างๆ ที่เราครุ่นคิด หรือหมกมุ่นถึง
แท้จริงแล้วมันเป็นแค่ภาพ หรือเรื่องราวในจิต
ซึ่งไม่ใช่ตัววัตถุจริงๆ
นี่คือพื้นฐานสำคัญในการฝึกปล่อยวาง
โดยอาศัยสติและปัญญาในการฝึกทุกๆ วัน

(๒๓/๐๓/๒๕๖๙)

*********

ติดตามรับชมและอ่านธรรมะเพิ่มเติมได้ที่ :
FB เพจ : ธรรมะเตือนสติ Purifilm
YT ช่อง : Purifilm Channel
TT ช่อง : ธรรมะเตือนสติ Purifilm
จัดทำและเรียบเรียงเพื่อเป็นธรรมทานโดย :
ศรันภัทร นคนันทินี (ภูริฟิล์ม)