บริขารเจ็ดของอริยสัมมาสมาธิ (สัมมาสมาธิ)

บริขารเจ็ดของอริยสัมมาสมาธิ

ภิกษุ ท. ! สมาธิบริขาร ๗ ประการ เหล่านี้ มีอยู่. เจ็ดประการอย่างไรเล่า? เจ็ดประการ คือ
สัมมาทิฏฐิ
สัมมาสังกัปปะ
สัมมาวาจา
สัมมากัมมัมตะ
สัมมาอาชีวะ
สัมมาวายามะ
สัมมาสติ.

ภิกษุ ท. ! เอกัคคตาจิต ที่แวดล้อมอยู่ด้วยองค์เจ็ดประการเหล่านี้ เราเรียกว่า อริยสัมมาสมาธิ ที่มีที่ตั้งอาศัย บ้าง ที่มีบริขาร บ้าง ดังนี้.

(ผู้ศึกษาพึงสังเกตให้เห็นว่า การที่พระองค์ทรงจัดให้องค์มรรคทั้งเจ็ดข้างต้น ตั้งอยู่ในฐานะเป็นบริวารขององค์สุดท้าย คือสัมมาสมาธิ นี้ มีความหมายลึกซึ้ง เป็นเคล็ดลับของการปฏิบัติธรรมอย่างยิ่ง ผู้ศึกษาพึงศึกษาจากหัวข้อว่า “อริยสัมมาสมาธิมีบริขารเจ็ด”, “การทำหน้าที่สัมพันธ์กันของบริขารเจ็ด” ที่หน้า ๑๒๘๖ - ๑๒๙๕ แห่งหนังสือเล่มนี้เป็นเครื่องประกอบด้วย).

- สตฺตก. อํ. ๒๓/๔๒/๔๒.
อริยสัจจากพระโอษฐ์ ภาค ๒ หน้าที่ ๑๓๑๑

ความคิดเห็น

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

บาปกรรมหนัก 3 ข้อ ของการเป็นชู้ คบชู้และนอกใจ

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้มีคติธรรมและข้อคิด เรื่องบาปกรรม ของการเป็นชู้ คบชู้ และนอกใจ มาฝาก ครับ เรื่องบาปกรรม ของการเป็นชู้ คบชู้และนอกใจนั้น เป็นอีกหนึ่งเรื่อง ที่ผมได้จัดทำหลายครั้ง เนื่องจากได้เห็นผลกระทบที่เลวร้าย ของหลายๆคน ที่เดินทางผิด และก็ยังได้แรงบันดาลใจ จากคุณผู้ชม หลายๆ ท่าน ที่ติดตามรับชม แล้วก็ได้มาเล่าประสบการณ์ชีวิตจริง เพื่อเป็นข้อคิดเตือนสติให้กับคนที่หลงผิด ซึ่งแรกๆ ของการเป็นชู้ คบชู้ หรือนอกใจนั้น ชีวิตของหลายๆ คน ก็อาจจะดี แต่ไม่นานทุกสิ่งทุกอย่าง ที่คิดว่าดี ก็กลับกลายเป็นเลวร้าย ซึ่งหลายๆ คนนั้น ก็มีสภาพที่ไม่เหลืออะไรเลย แม้แต่คนที่แอบไปคบกัน ก็ทะเลาะวิวาทเลิกรากันไป แถมครอบครัวแตกแยก การงานก็ล้มเหลว เพื่อนฝูงไม่มีใครคบ ถุกนินทาว่าร้าย ต้องอยู่อย่างหลบๆ ซ่อนๆ ซึ่งก็เกิดจาก การไม่ซื่อสัตย์ ต่อคนรักของตนเอง เกิดจากการมักมากในกาม หรือเกิดจากความเหงา ที่เป็นข้ออ้างของคนที่คิดนอกใจ หรือคิดคบชู้ เป็นชู้ คลิบนี้ ผมจึงเอาคติธรรมและข้อคิด ของครูบาอาจารย์ มาให้รับชมอีกครั้ง เผื่อจะเป็นประโยชน์ และข้อคิดให้กับทุกท่าน ก่อนที่จะหลงผิด หรือที่หลงผิดไปแล้ว ...

พระอเสขะ คือ ผู้ที่หมดความยึดถือทุกสิ่ง - มู. ม. ๑๒/๖/๔. ภิกษุ ท. ! ภิกษุใด เป็นพระอรหันต์ ผู้สิ้นอาสวะแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์ ทำกิจที่ต้องทำสำเร็จแล้ว มีภาระ อันปลงลงแล้ว มีประโยชน์ของตนอันตามบรรลุถึงแล้ว มีสังโยชน์ในภพสิ้นไปหมดแล้ว เป็นผู้หลุดพ้นแล้ว เพราะรู้โดยชอบ ภิกษุแม้นั้น ก็ย่อมรู้ชัดแจ้ง ซึ่ง ดิน น้ำ ไฟ ลม โดยความเป็น ดิน น้ำ ไฟ ลม เมื่อรู้ชัด แจ้ง ซึ่ง ดิน น้ำ ไฟ ลม โดยสักแต่ว่าเป็น ดิน น้ำ ไฟ ลม แล้ว ย่อมไม่เป็นผู้หมายมั่น ซึ่ง ดิน น้ำ ไฟ ลม ไม่หมายมั่นใน ดิน น้ำ ไฟ ลม ไม่หมายมั่น โดยความเป็น ดิน น้ำ ไฟ ลม ไม่หมายมั่นว่า ‘ดิน น้ำ ไฟ ลม เป็นของเรา’ ดังนี้ จึงไม่เป็นผู้เพลิดเพลินยิ่งซึ่ง ดิน น้ำ ไฟ ลม. ข้อนั้นเพราะเหตุไรเล่า ? เราขอตอบว่า “เพราะว่าดิน นํ้า ไฟ ลม เป็นสิ่งที่ภิกษุผู้อรหันต์ขีณาสพนั้น ได้รู้รอบแล้ว” ดังนี้แล. (ในสูตรนี้ได้ตรัสสิ่ง เป็นที่ตั้งแห่งความยึดถือ นอกไปจากดินน้ำไฟลมอีก คือภูตสัตว์ เทพปชาบดี พรหม อาภัสสรพรหม สุภกิณหพรหม เวหัปผลพรหม อภิภู อากาสานัญจายตนะ ฯลฯ เนวสัญญานาสัญญายตนะ สิ่งที่เห็นแล้ว-ฟังแล้ว-รู้สึก-รู้แจ้งแล้...

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้ผมมี คติธรรมและข้อคิด เรื่องกรรมของคน ชอบใส่ร้ายป้ายสี และนินทาผู้อื่น มาฝากครับ การใส่ร้ายป้ายสี คือ การกระทำ ที่จ้องจะทำลายผู้อื่นในทางร้าย ด้วยใจที่อคติ โดยอาจแสดง ผ่านการพูด การเขียน หรือ การแสดงกิริยาต่างๆ ซึ่งสิ่งที่เขาพูด หรือเขียน หรือแสดงออกไปนั้น มักจะเป็นสิ่งที่บิดเบือนไป จากข้อเท็จจริง เพื่อทำให้ชื่อเสียง ของคนอื่นเสียหาย และบางกรณี ก็อาจมีจุดมุ่งหมาย ถึงกับให้คนอื่น พินาศวอดวายก็มี ซึ่งพฤติกรรมของคน ที่ชอบใส่ร้ายป้ายสีคนอื่น ก็คือ เขาจะชอบนินทาว่าร้าย ใส่ความ และสร้างเรื่องราวต่างๆ ที่ไม่จริง เพื่อทำลายชื่อเสียงของคนอื่น ด้วยความสะใจของตนเอง โดยทำทั้งต่อหน้า และลับหลัง บางคนนั้น ไม่ได้ใส่ร้ายคนอื่น เพียงแค่คำพูดอย่างเดียว แต่อาจลามไปถึง การเขียนโจมตี ในทางเว็บไซต์ หรือในช่องทางอื่นอีกด้วย ปากสร้างกรรมง่ายแต่ส่งผลร้ายแรง ครูบาอาจารย์ ท่านได้กล่าวว่า คนส่วนมากมักสร้างกรรมทางวาจา เพราะกรรมนี้ สร้างขึ้นมาได้ง่าย แต่ตัวเขาเอง ไม่รู้ว่าผลของกรรม เมื่อเวลามันส่งผล จะร้ายแรงเพียงไร ซึ่งคำพูดนั้นสำคัญมาก บางคนพูดไม่ดีกับผู้อื่น จนเ...

สวัสดีครับ วันนี้ผมมีคติธรรมและข้อคิด เรื่องของการทำบุญ ว่าทำไมเราต้องทำบุญ มาฝาก ครับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ท่านได้เทศน์เรื่องทำบุญไว้ว่า "ทำไมเราต้องทำบุญ" เพราะบุญนั้น เป็นพลังงาน ที่มีพลังดึงดูด ความเจริญ มาสู่ชีวิต และเป็นต้นเหตุ แห่งความสุข ความสำเร็จ ในชีวิต ถ้าเราบุญน้อย อุปสรรคในชีวิตก็มาก ถ้าเราบุญมาก อุปสรรคในชีวิตก็น้อย ถ้าบุญอ่อนกำลังลง หรือ บุญหมด บาปที่เคยทำไว้ ก็จะได้โอกาส ส่งผล ทำให้ชีวิต มีอุปสรรค ต่างๆ นานา เช่น เจ็บไข้ได้ป่วย ไม่มีความสุข หมดอำนาจวาสนา เสียชื่อเสียงเกียรติยศ แม้คนที่รักกันก็หมดรัก แม้ทรัพย์ที่มีอยู่น้อยนิด ก็ยังรักษาไว้ไม่ได้ ฉะนั้น การที่เราจะมี ทรัพย์สมบัติทุกอย่าง และ ความสมบูรณ์พร้อมในชีวิต ก็ต้องมีบุญ ที่มากเพียงพอ ซึ่งไม่ว่า จะอยู่ในสถานภาพใด ล้วนต้องอาศัยบุญทั้งนั้น ไม่ว่าจะอยากอยู่แบบพอมีพอกิน หรือ คิดจะเป็นเศรษฐี มหาเศรษฐี หรือ พระเจ้าจักรพรรดิ แม้กระทั่ง ปรารถนา ที่จะหมดกิเลส บรรลุมรรคผล นิพพาน เป็นพระอรหันต์ เป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ก็ต้องมีบุญถึง บารมีถึง ถึงจะดำรงอยู่ในสภาวะนั้น ได้อย...

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้มีคติธรรมและข้อคิด เรื่องของ การดับทุกข์ เพื่อให้หลุดพ้นจากกิเลส ด้วยอริยสัจ ๔ และมรรคมีองค์ ๘ มาฝากครับ หลายๆ ท่านคงจะเคยได้ยินและได้ฟัง เรื่องของอริสัจ ๔ และมรรคมีองค์ ๘ ที่เป็นความจริงแห่งการดับทุกข์ เพื่อให้หลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง อยู่บ่อยครั้ง แต่เมื่อฟังแล้ว อาจจะยังไม่เข้าใจ หรือเข้าถึงได้ยาก เพราะแนวทางในการปฏิบัตินั้น ไม่ใช่เรื่องง่าย คลิบนี้ ผมจึงเอาคติธรรมของครูบาอาจารย์ เรื่องของ อริยสัจ ๔ และมรรคมีองค์ ๘ มาให้รับชม แบบภาษาและแนวทางที่พอจะเข้าใจได้ง่าย และไม่ยาวมากนัก เผื่อจะเป็นประโยชน์ และเป็นข้อคิดให้กับทุกท่าน ในการใช้ชีวิต และใช้ดับทุกข์ เพราะการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ก็คือ การค้นพบสัจจะความจริงที่ว่า เราทุกคนอยู่บนโลก ภายใต้กฎของธรรมชาติ และกรรม ก็เป็นกฎของธรรมชาติ ซึ่งเป็นคำสอนที่พิสูจน์ได้ และถ้าเราอยากได้ดี ก็ต้องทำดี ความจริงแห่งพระอริยะ สำหรับการดับทุกข์ เพื่อให้หลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง อันประกอบด้วยธรรมนั้น จะมีแนวทางปฏิบัติอย่างไรบ้าง ไปชมกันเลยครับ อริยสัจ ๔ หมายถึง ความจริงแห่งพระอริยะ สำหรับการดับทุกข์ เพื่อ...

สวัสดีครับ วันนี้ผมมีคติธรรมและข้อคิด เกี่ยวกับเรื่องการทำบุญ ปิดทองฝังลูกนิมิตร ว่าทำบุญแล้ว ได้อานิสงส์อะไร มาฝากครับ หลายๆ ท่าน อาจจะเคยเห็นป้ายเชิญร่วมทำบุญ ปิดทองฝังลูกนิมิต ตามแยกต่างๆ หรือหน้าวัดที่จัดงาน ซึ่งหลายท่าน อาจจะรู้แล้วว่า การทำบุญ ปิดทองฝังลูกนิมิตนั้น ได้อานิสงส์อะไร และลูกนิมิตทั้ง ๙ ลูกนั้นหมายถึงอะไร แต่ก็มีอีกหลายท่าน ที่อาจจะยังไม่รู้ความหมาย ของลูกนิมิตทั้ง ๙ ลูก วันนี้ผมจึงเอาคติธรรมของครูบาอาจารย์ เกี่ยวกับเรื่องการทำบุญ ปิดทองฝังลูกนิมิต มาให้รับชม เผื่อจะเป็นประโยชน์ และเป็นข้อคิดให้กับทุกท่านในการทำบุญ ซึ่งลูกนิมิต ก็คือ ลูกหินกลมๆ มีขนาดเท่าบาตรของพระสงฆ์ ที่ใช้ฝัง เพื่อเป็นเครื่องหมายบอกให้ทราบว่า ตรงไหน เป็นเขตของอุโบสถ หรือโบสถ์ เพื่อให้พระสงฆ์ ได้ใช้เป็นที่ประกอบสังฆกรรมนั่นเอง เรามาดูกันครับว่า ลูกนิมิตทั้ง ๙ ลูกนั้น เราทำบุญปิดทองแล้ว จะได้อานิสงส์อะไร และลูกนิมิตแต่ละลูก จะมีความหมายว่าอย่างไรบ้าง ครับ ลูกนิมิตทั้ง ๙ ลูกนั้น มีจำนวน ๑ ลูก ซึ่งถือเป็นนิมิตเอก จะตั้งอยู่กลางอุโบสถ เพื่อถวายการบูชาพระพุทธเจ้า ส่วนอีกจำนวน ๘ ลูก ถูกจัดให...

สวัสดีครับ วันนี้ผมมีคติธรรม และข้อคิดเตือนใจ เรื่องของคนที่ลืม พ่อและแม่ ซึ่งเป็นพระอรหันต์ในบ้าน มาฝากครับ ถึงแม้ว่าวันนี้เรายังเป็นแค่ลูก แต่วันข้างหน้า เราก็ต้องเติบโต เป็นพ่อเป็นแม่คน ผู้ใดที่อยากมีชีวิต เจริญก้าวหน้า ร่ำรวยเงินทอง เหลือกินเหลือใช้ ผู้นั้น จะต้องไม่ลืม ผู้ให้กำเนิด นั้นคือ พ่อและแม่ ซึ่งเป็นพระอรหันต์ในบ้าน ถึงแม้ว่าท่านจะเสียชีวิตไปแล้ว หรือเราไม่ได้อยู่กับท่าน หากเราคิดดี ทำดี ทั้งต่อตัวเอง และต่อผู้อื่น เพื่อไม่ให้ท่านเป็นห่วง หรือเดือนร้อนใจเพราะเรา ก็ถือว่าเป็นมงคลกับชีวิตของตัวเอง แต่หากท่านใด ที่พ่อแม่ยังมีชีวิตอยู่ ครูบาอาจารย์ ท่านได้ให้คติธรรมเตือนใจ เพื่อให้เราได้คิด เมื่อเราจะทำบุญสุนทาน หรือเราจะทำอะไร เราจะให้อะไรแก่ใคร ก็ควรจะคิดถึงพ่อถึงแม่ เป็นอันดับแรก อย่าปล่อยให้พ่อแม่ ต้องลำบากยากเข็ญ หรือทุกข์ใจเพราะเรา หากไปทำบุญแต่ที่อื่น ไม่รู้จักทำบุญกับพ่อแม่ ก็ไม่มีความหมาย เพราะเราเป็นผู้แล้งน้ำใจต่อพ่อแม่ ขาดความกตัญญูกตเวที ซึ่งเป็นคุณธรรมพื้นฐาน ให้เกิดคุณงามความดี คนที่จะรู้จักว่า ผู้อื่นดีได้ ก็ต้องรู้จักพ่อแม่ตัวเอง กว่าใครทั้งหมด ถึงแม้...

สนิมจิต เทียบสนิมทอง ภิกษุ ท. ! สนิมแห่งทอง ๕ ประการ เหล่านี้ มีอยู่ เป็นสนิมทำให้ทองเศร้าหมอง มีเนื้อไม่อ่อน ไม่ควรแก่การงานของช่างทอง ไม่ส่งรัศมี มีเนื้อร่วน และไม่เหมาะสมแก่การกระทำของช่างทอง. สนิม ๕ ประการนั้นอย่างไรเล่า? ห้าประการคือ เหล็ก โลหะ ดีบุก ตะกั่ว เงิน. ภิกษุ ท. ! เมื่อใดทองปราศจากสนิม ๕ ประการ เหล่านี้แล้ว ทองนั้น ย่อมเป็นทองมีเนื้ออ่อน ควรแก่การงานของช่างทอง มีรัศมี เนื้อไม่ร่วน และเหมาะแก่การกระทำของช่างทอง. ถ้าใครปรารถนาจะกระทำเครื่องประดับต่างๆ เช่น แหวน ตุ้มหู สร้อยคอ หรือสุวรรณมาลา ก็ตาม ก็สำเร็จประโยชน์แก่เขานั้น, นี่ฉันใด ; ภิกษุ ท. ! ข้อนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน : สนิมแห่งจิต ๕ ประการเหล่านี้ มีอยู่ เป็นสนิมทำให้จิตเศร้าหมอง ไม่อ่อนโยน ไม่ควรแก่การงานของจิต ไม่ประภัสสร รวนเร และไม่ตั้งมั่นโดยชอบ เพื่อความสิ้นไปแห่งอาสวะ. สนิมแห่งจิต ๕ ประการนั้นอย่างไรเล่า? ห้าประการคือ กามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ วิจิกิจฉา. ภิกษุ ท. ! เมื่อใดจิตปราศจาก เครื่องเศร้าหมอง ๕ ประการเหล่านี้แล้ว จิตนั้นย่อมเ...

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้ผมมี คติธรรมและข้อคิด เรื่องของคำถามที่ว่า ถ้าได้เกิด มาเป็นมนุษย์ อยากจะทำอะไร มาฝากครับ "ถ้าได้เกิดมาเป็นมนุษย์ แล้วอยากจะทำอะไร" คำถามนี้ เป็คำถาม ที่ถามถึงเทวดา พญานาค พระภูมิเจ้าที่ สัตว์เดรัจฉาน เปรต สัตว์ในนรก และมนุษย์ ซึ่งเป็นคำถามเดียวกัน แต่ต่างคำตอบ ต่างภพภูมิ ต่างวาระ ต่างบารมี ต่างความคิด ต่างการกระทำ และต่างจุดมุ่งหมาย แล้วคำถามที่ถามว่า "ถ้าได้เกิดเป็นมนุษย์ อยากจะทำอะไร" ท่านแรกที่ตอบคำถามก็คือ เทวดา และก็ตอบว่า "เราจะพิจารณาธรรม เพราะมนุษย์มีกายสังขาร ที่เหมาะกับการพิจารณาธรรมมาก ร่างกายของมนุษย์เป็นเครื่องมือ ที่ใช้พิจารณาธรรมได้ดีที่สุด ชังน่าอิจฉา พวกที่เกิดมาเป็นมนุษย์เหลือเกิน" ท่านที่ ๒ ที่ตอบคำถามก็คือ พญานาค และก็ตอบว่า "ถ้าได้เกิดเป็นมนุษย์ เราจะบวช เพราะเป็นพญานาคมีฤทธิ์มากก็จริง แต่บวชไม่ได้ พ้นทุกข์ไม่ได้ ไม่เหมือนมนุษย์ พระพุทธเจ้าไม่อนุญาตให้นาคบวช แต่มนุษย์บวชได้ มนุษย์สร้างบุญใหญ่ ไปสวรรค์ชั้นสูง ไปแดนนิพพานได้ มนุษย์ช่างแสนประเสริฐเหลือเกิน" ท่านท...

ค้นหาบล็อกนี้

ธรรมะเตือนสติ Purifilm