จิตตระหนี่เป็นสิ่งที่ต่ำเกินไป สำหรับการบรรลุฌาน และทำให้แจ้งมรรคผล (สัมมาสมาธิ)

จิตตระหนี่เป็นสิ่งที่ต่ำเกินไป สำหรับการบรรลุฌาน และทำให้แจ้งมรรคผล

ภิกษุ ท. ! เพราะไม่ละธรรม ๕ อย่าง บุคคลจึงไม่ควรเข้าอยู่ ซึ่ง ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน
ไม่ควรเพื่อกระทำให้แจ้ง ซึ่งโสดาปัตติผล สกทาคามิผล อนาคามิผล อรหัตตผล.

ธรรม ๕ อย่าง อย่างไรเล่า? ห้าอย่างคือ
๑. ความตระหนี่อาวาส
๒. ความตระหนี่ตระกูล
๓. ความตระหนี่ลาภ
๔. ความตระหนี่วรรณะ (ความดี)
๕. ความตระหนี่ธรรม (เครื่องให้บรรลุมรรคผล).

(ต่อจากนี้ ได้ตรัสโดยนัยตรงกันข้าม ถึงการละธรรม ๕ อย่างนั้นแล้ว ควรเพื่อเข้าอยู่ในฌาน และกระทำให้แจ้งซึ่งมรรคผล).

- ปญฺจก. อํ. ๒๒/๓๐๒/๒๕๖ - ๓๕๗.
อริยสัจจากพระโอษฐ์ ภาค ๒ หน้าที่ ๑๓๕๘

ความคิดเห็น

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ไตรลักษณ์ 3 ประการ

สวัสดีครับ วันนี้ผมมีคติธรรมและข้อคิด เรื่องของ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ซึ่งเป็นไตรลักษณ์ ๓ ประการ มาฝากครับ ไตรลักษณ์ หมายถึง สภาพที่เป็นปกติวิสัย หรือเป็นไปตามธรรมชาติ หรืออาจเรียกว่า เป็นทฤษฎีแห่งความเหมาะ เพราะทุกสิ่งบนโลกนี้ จะอยู่ในกฎ หรือภาวะเช่นนี้ เหมือนกันทั้งหมด ไตรลักษณ์ จึงเป็นหลักสัจธรรมทางพระพุทธศาสนา ที่มุ่งสอนให้เข้าใจชีวิต ที่เป็นไป ตามธรรมดา ตามความเป็นจริง ทำให้เรา ตระหนักรู้ และเกิดความเข้าใจว่า ชีวิตนั้นเป็นอย่างไร เกิดความรู้เท่าทัน และรับรู้ ต่อทุกอาการของการปฏิบัติตน ครับ ในพระพุทธศาสนา มีหลักสัจธรรม หรือคำสอนที่สำคัญ สำหรับพุทธศาสนิกชน อยู่เป็นจานวนมาก โดยไตรลักษณ์นั้น ก็เป็นหลักคำสอน ที่สำคัญประการหนึ่ง ที่มุ่งให้ระลึกถึง ความเป็นปกติ ธรรมดา ของสรรพสิ่งบนโลก สอดรับกับคำว่า เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และก็ดับไป เป็นอาการสามัญ ของทุกสรรพสิ่ง ทั้งนามธรรม และรูปธรรม คำว่า ไตรลักษณ์ เป็นคำสันสกฤต ที่นำมาใช้เป็นภาษาไทย ซึ่งมาจากคำว่า ไตร หรือ ติ ที่แปลว่า ๓ รวมกับคำว่า ลักษณะ หรือ ลักขณะ ที่แปลว่า ที่เป็นสามัญทั่วไป รวมกันแล้ว จึงหมายความว่า ลักษณะที่...

สวัสดีผู้ชม คลิบนี้มีคติธรรมและข้อคิด เรื่องของลูกที่เกิดมาทวงหนี้ เกิดมาใช้หนี้พ่อแม่ และตอบแทนพระคุณ คนที่ดวงดี มีโชคลาภ และมีปาฏิหาริย์อยู่เสมอนั้น ครูบาอาจารย์ท่านได้เมตตาสอนไว้ว่า การที่จะทำให้ตนเองเป็นคนดวงดี เกิดปาฏิหาริย์แบบง่ายๆ ทำให้ชีวิตมีความสุข มีความเจริญก้าวหน้าในอาชีพการงาน มีเงินมีทอง ครอบครัวมีความสุข ที่เรียกกันว่า “ดีทุกด้าน สุขทุกสถาน ” สิ่งแรกที่เราจะต้องทำ ถือเป็นพื้นฐานสำคัญ ของตนเองก่อน ที่เราจะไปสร้างบุญที่ไหนก็ตาม ครูบาอาจารย์ท่านได้แนะนำให้สร้างบุญกับ พระอรหันต์ในบ้าน เป็นอันดับแรก ซึ่งพระอรหันต์ในบ้าน ก็คือ พ่อและแม่ผู้ให้กำเนิดเรา หรือท่านที่เลี้ยงดูเรามา คนที่จะเจริญรุ่งเรืองในชีวิต ไม่มีตกต่ำนั้น ต้องเป็นผู้ที่มีความกตัญญูกตเวที คือนอกจากกตัญญู แล้วต้องมีกตเวที ด้วย คือ การตอบแทนพระคุณต่อพ่อแม่ และต้องเป็นคนแรก ท่านแรก ก่อนที่จะทำบุญให้ใคร หรือทำความดีให้คนอื่น ลูกทุกคน มีหน้าที่ต้องตอบแทนท่าน เท่าที่เรามีกำลังอย่างเต็มที่ การตอบแทนนั้น ไม่ใช่แค่เพียงกำลังเงิน ต้องรวมถึงความรัก และความห่วงใย ห่วงหาอาทร การให้กำลังใจ การพาท่านไป...

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้ผมมี คติธรรมและข้อคิด เรื่องกรรมของคน ชอบใส่ร้ายป้ายสี และนินทาผู้อื่น มาฝากครับ การใส่ร้ายป้ายสี คือ การกระทำ ที่จ้องจะทำลายผู้อื่นในทางร้าย ด้วยใจที่อคติ โดยอาจแสดง ผ่านการพูด การเขียน หรือ การแสดงกิริยาต่างๆ ซึ่งสิ่งที่เขาพูด หรือเขียน หรือแสดงออกไปนั้น มักจะเป็นสิ่งที่บิดเบือนไป จากข้อเท็จจริง เพื่อทำให้ชื่อเสียง ของคนอื่นเสียหาย และบางกรณี ก็อาจมีจุดมุ่งหมาย ถึงกับให้คนอื่น พินาศวอดวายก็มี ซึ่งพฤติกรรมของคน ที่ชอบใส่ร้ายป้ายสีคนอื่น ก็คือ เขาจะชอบนินทาว่าร้าย ใส่ความ และสร้างเรื่องราวต่างๆ ที่ไม่จริง เพื่อทำลายชื่อเสียงของคนอื่น ด้วยความสะใจของตนเอง โดยทำทั้งต่อหน้า และลับหลัง บางคนนั้น ไม่ได้ใส่ร้ายคนอื่น เพียงแค่คำพูดอย่างเดียว แต่อาจลามไปถึง การเขียนโจมตี ในทางเว็บไซต์ หรือในช่องทางอื่นอีกด้วย ปากสร้างกรรมง่ายแต่ส่งผลร้ายแรง ครูบาอาจารย์ ท่านได้กล่าวว่า คนส่วนมากมักสร้างกรรมทางวาจา เพราะกรรมนี้ สร้างขึ้นมาได้ง่าย แต่ตัวเขาเอง ไม่รู้ว่าผลของกรรม เมื่อเวลามันส่งผล จะร้ายแรงเพียงไร ซึ่งคำพูดนั้นสำคัญมาก บางคนพูดไม่ดีกับผู้อื่น จนเ...

สวัสดีครับ วันนี้ผมมีคติธรรมและข้อคิดเกี่ยวกับเรื่้องผลกรรม ของมือที่สาม ที่นอกใจคนรักของตน มาฝากครับ เป็นความเชื่อส่วนบุคคล โปรดใช้วิจารณญาณในการรับชม ด้วยนะครับ การเป็นผู้น้อมประพฤติในสิ่งที่ดีงาม ไม่กระทำในสิ่งที่ผิด ก็จะไม่เป็นเหตุให้เดือดร้อนใจ ในภายหลัง ซึ่งเหตุที่จะทำให้เกิด ความเดือดร้อนใจในภายหลัง หลักๆ แล้ว ก็คือ การได้กระทำอกุศลกรรม ไม่ได้กระทำกุศลกรรม ความดีประการต่างๆ วันนี้ ผมจึงเอาคติธรรม จากครูบาอาจารย์ มาให้รับชม เผื่อจะเป็นประโยชน์ และเป็นข้อคิด ให้กับทุกท่าน ที่เดินหลงผิด หรือกำลังคิด ที่จะทำในการละเมิดศีลข้อที่ ๓ เพราะเรื่องศีลข้อที่ ๓ นั้น เป็นเรื่องที่ละเอียดมาก มีโอกาสผิดทั้งฝ่ายชาย และฝ่ายหญิง ซึ่งจะประมาทกำลังของกิเลสไม่ได้เลย ทางที่ดีที่สุด คือไม่ล่วงศีล ไม่ประพฤติทุจริตกรรม พึงหลีกเลี่ยง ในสิ่งที่ไม่ดีเหล่านั้น เพราะเป็นเหตุนำมาซึ่ง ความเดือดร้อนใจในภายหลัง ครับ ผลกรรม ของมือที่สาม นอกใจคนรักของตน การคบชู้ หรือการผิดศีลข้อ ๓ นั้น เป็นความประพฤติ ที่สังคมทั่วไปไม่ยอมรับ ผู้ที่กระทำ จึงต้องมีพฤติกรรม ที่ปิดบัง และซ่อนเร้น การกระทำอกุศลเช่นนี้ ผล...

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้ผมมี คติธรรมและข้อคิด เรื่องของ การให้อภัย ซึ่งเป็นการให้ที่ดีที่สุด มาฝากครับ อภัยทานนั้น เป็นทานที่ให้ ได้โดยไม่ต้องสูญเสียวัตถุ เงินทอง หรืออะไรทั้งสิ้น แต่เป็นการให้ที่ยาก และยิ่งใหญ่ที่สุดของมนุษย์ เพราะเป็นเรื่องของจิตใจ คลิบนี้ผมจึงเอาคติธรรมจากครูบาอาจารย์ มาให้รับชม เผื่อจะเป็นประโยชน์ และเป็นข้อคิดให้กับทุกท่าน ในการดำเนินชีวิต และรู้จักการให้อภัย ซึ่งอภัยทานนั้น หมายถึง การชำระความโกรธในจิตใจ ด้วยการให้อภัยคนอื่น การให้อภัย คือ การยกโทษ ไม่ถือโทษ กับคนที่สร้างความปวดร้าวใจ สร้างความทุกข์ สร้างความเสียหายให้กับเรา การที่มนุษย์ต้องมีอภัยทาน ก็เพราะว่าคนเรา มีความบกพร่อง ไม่เพียงแต่คนเลวที่บกพร่อง แม้แต่คนดีก็บกพร่อง เมื่อเป็นเช่นนั้น เราจึงไม่อาจหวัง ความสมบูรณ์แบบจากใครได้ รวมทั้งตัวเราด้วย ถ้าไม่ได้อย่างที่คาดหวัง หรือมีความผิดพลาดเกิดขึ้น เราก็ต้องรู้จักให้อภัย ทั้งต่อตัวเอง และคนอื่น เป็นเรื่องธรรมดาที่ไม่มีใคร จะทำอะไรให้ถูกใจเราไปได้ทุกอย่าง และเราเอง ก็ไม่สามารถทำให้คนอื่น ถูกใจไปได้ทุกคนเช่นกัน เวลาคนอื่นเขาทำผิดพลาดบ้าง ...

วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ นับเป็นวันสำคัญในประวัติศาสตร์ แห่งพระพุทธศาสนา คือวันที่พระพุทธองค์ ทรงแสดงธรรมเทศนา หรือหลักธรรม ที่ทรงตรัสรู้เป็นครั้งแรก แก่เบญจวัคคีย์ทั้ง ๕ ณ มฤคทายวัน ตำบลอิสิปตนะ เมืองพาราณสี ในชมพูทวีปสมัยโบราณ ซึ่งปัจจุบันตั้งอยู่ในประเทศอินเดีย ด้วยพระพุทธองค์ทรงเปรียบดัง ผู้ทรงเป็นธรรมราชา ก็ทรงบันลือธรรมเภรียังล้อแห่งธรรม ให้หมุนรุดหน้า เริ่มต้นแผ่ขยาย อาณาจักรแห่งธรรม นำความร่มเย็น และความสงบสุข มาให้แก่หมู่ประชา ดังนั้นธรรมเทศนา ที่ทรงแสดงครั้งแรก จึงได้ชื่อว่า "ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร" ที่แปลว่า พระสูตรแห่งการหมุน วงล้อธรรม หรือพระสูตรแห่งการแผ่ขยาย ธรรมจักร กล่าวคือ ดินแดนแห่งธรรม เมื่อ ๒๕๐๐ กว่าปีมาแล้ว ชมพูทวีปในสมัยโบราณ กำลังย่างเข้าสู่ยุคใหม่ แห่งความเจริญก้าวหน้า รุ่งเรืองเฟื่องฟูในทุกด้าน และมีคนหลายประเภท ทั้งชนผู้มั่งคั่งร่ำรวย นักบวชที่พัฒนาความเชื่อ และข้อปฏิบัติทางศาสนา เพื่อให้ผู้ร่ำรวย ได้ประกอบพิธีกรรมแก่ตนอย่างเต็มที่ ผู้เบื่อหน่ายชีวิต ที่วนเวียนในอำนาจ และโภคสมบัติ ที่ออกบวช หรือบางพวก ก็แสวงหาคำตอบ ที่เป็นทางรอด...

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้ผมมี คติธรรมและข้อคิด เรื่องของคนที่ ดวงตก เงินขาดมือ หรือชีวิตมีแต่ปัญหา ว่าสาเหตุเกิดจากอะไร มาฝากครับ ชีวิตของคนเรานั้น ในเวลาที่มีความสุข ได้โชคลาภ หรือได้อะไรที่ต้องการนั้น มีความเชื่อกันว่า มาจากที่ผลบุญที่เราทำมานั้น ได้ส่งผล แต่เมื่อเวลาที่เราได้พบกับความทุกข์ หรือพบเจอกับอุปสรรคต่างๆ ชีวิตทำอะไรก็ไม่ขึ้น หยิบจับอะไรก็เสียหาย แถมยังไร้คนช่วยเหลือ มองไปทางไหนก็มืดมน มืดแปดด้าน หรือที่คนทั่วไป เรียกกันว่า “ดวงตก” ซึ่งที่สาเหตุที่เป็นแบบนี้ มีความเชื่อกันว่า มาจากกรรมที่เราได้ทำมาทั้งสิ้น ทั้งกรรมเก่า และกรรมใหม่ที่เป็นกรรมไม่ดี ถึงเวลาส่งผล ครูบาอาจารย์ท่านได้ แนะนำวิธี ที่จะแก้ไขว่า สิ่งเราต้องพิจารณาอย่างแรก นั้นก็คือ กรรมในปัจจุบัน เราลองย้อนกลับไปพิจารณา จากสิ่งที่เราทำมา ไม่ว่าจะเป็น การประกอบอาชีพ หรือการทำงานต่างๆ ความคิด ความประพฤติของเรานั้น ถูกต้อง ถูกธรรมหรือไม่ เราต้องค้นหาสาเหตุให้เจอว่า สิ่งที่เกิดเป็นเพราะอะไร และที่สำคัญเราต้องยอมรับความจริง ถึงจะแก้ไขได้ เพราะหลายๆ ท่านเอง ก็ไม่เชื่อว่า กรรมนั้นมีอยู่จริง หรือบางท่าน อ...

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้ผมมี ข้อคิดดีๆ เกี่ยวกับ วิธีทำให้ชีวิตของตัวเอง มีความสุข มาฝากครับ บางครั้ง การที่เราหันกลับมามองตัวเอง ก็เป็นเรื่องที่ดี แต่มันจะดีมาก ถ้าหากว่าเรา รู้จักทำตัวเองให้มีความสุข คลิบนี้ผมจึงเอาข้อคิด เรื่องสุขให้เป็น ของครูบาอาจารย์มาให้รับชม เผื่อจะเป็นประโยชน์ และเป็นข้อคิดในการใช้ชีวิต และไว้เตือนสติตัวเราเอง ในเวลาที่มีความทุกข์ เรามาดูกันครับว่า ข้อคิดเตือนสติ ซึ่งเป็นวิธีทำให้ชีวิต มีความสุข ที่เขาเรียกกันว่า สุขให้เป็นนั้น มีข้อคิดอะไรบ้างครับ ๑. เมื่อใดที่เรา โมโห ให้ลองนั่งนิ่งๆ แล้วนึกทบทวนดูว่า เวลาที่เหลืออยู่ในชีวิตของเรานี้ มีอยู่อีกสักกี่วัน แล้วใยเรา ต้องเสียเวลาไป กับเรื่อง ที่ไม่เป็นเรื่อง ๒.เมื่อใดที่เรา กลัดกลุ้ม ลองสุดลมหายใจลึกๆ แล้วทบทวนดูว่า ชีวิตของเรานั้น มันมีแต่ลดกับลด ปฏิทินที่เราฉีกไปในวันนี้ กำลังบอกเราว่า เวลาของเรานั้น ลดไปอีกวันหนึ่งแล้ว ๓.การได้พบหน้ากันในวันนี้ เราหมดโอกาส ที่ได้เจอกัน ไปอีกครั้งหนึ่ง แล้วเราจะกลัดกลุ้ม ในเรื่องที่ไม่เป็นเรื่อง ไปทำไม ๔.ไม่มีใครถูก ไม่มีใครผิด มีแต่ถูกใจ หรือไม่ถูกใ...

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้ผมมี คติธรรมและข้อคิด เรื่องเจ้ากรรมนายเวร ว่าคืออะไร และเรา ต้องขออโหสิกรรมอย่างไร มาฝากครับ หลายๆ ท่าน คงจะมีคำถามในใจว่า เจ้ากรรมนายเวรนั้นคืออะไร ซึ่งเจ้ากรรมนายเวรที่ว่านี้ ก็คือ คน หรือสัตว์ หรือสิ่งมีชีวิตทั้งหลาย รวมไปถึง เจ้ากรรมนายเวร ที่มองไม่เห็น ที่เราได้ไปก่อกรรมจนทำให้เขา เกิดความไม่พอใจ หรือเกิดความอาฆาตขึ้นมา เพราะว่าเขา อาจจะมีเหตุต้องสูญเสีย ในสิ่งที่รัก หรือสิ่งที่ชอบ ด้วยการกระทำของเรา และการกระทำทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นการกระทำทางตรง เช่น ด้วยทางกาย ทางวาจา ทางใจ หรือแม้แต่เรา อาจเป็นผู้มีส่วนในกรรม หรือการกระทำนั้นๆ และสิ่งที่เจ้ากรรมนายเวร ต้องการจากเราก็คือ การชดใช้ ซึ่งเขาก็จะพยายามทำทุกวิถีทาง เพื่อที่จะให้เรา ได้ชดใช้กับการกระทำนั้น หรืออย่างน้อย ถ้าเราไม่ได้มีส่วนร่วม ในการก่อกรรมโดยตรง ก็ต้องมีส่วนร่วม ในการชดใช้กรรมดังกล่าว โดยทางอ้อม ซึ่งเจ้ากรรมนายเวรนั้น จะมีอยู่ ๒ ประเภท ก็คือ ๑.เจ้ากรรมนายเวรที่ยังมีชีวิต และ ๒.เจ้ากรรมนายเวรที่ไม่มีชีวิต และตัวเราเองนั้น ก็ต้องแยกให้ออก เพื่อจะได้เข้าใจว่า เจ้ากรรมนายเวร ที่แท้จริ...

สวัสดีครับคุณผู้ชม คลิบนี้ผมมี ข้อคิดดีๆ เรื่องของคู่รักที่เลิกกัน ว่าสาเหตุของปัญหา เกิดจากอะไร มาฝากครับ ความทุกข์ในเรื่องของความรัก การใช้ชีวิตคู่นั้น เราทุกคน ก็คงจะหนี้ไม่พ้น คลิบนี้ผมจึงเอาข้อคิดเตือนใจเล็กๆ น้อยๆ มาให้รับชม เผื่อจะเป็นประโยชน์ และเป็นข้อคิดสำหรับคู่รักที่ยังคบกัน เพราะหลายๆคนนั้น ชอบที่จะโทษอีกฝ่าย และอีกหลายๆ คน ก็ชอบที่จะโทษตัวเอง แต่ไม่มีใครที่จะมองย้อนกลับไปนึกถึง ในตอนที่คบกันว่า เราทั้งคู่นั้น ได้ทำอะไรผิดพลาดไปบ้าง เราลองมาดูกันครับว่า สาเหตุใหญ่ๆ ที่ทำให้คู่รักนั้น เลิกกันมากที่สุด ทะเลาะกันมากที่สุด และต่างคนต่างมีความทุกข์ที่สุด ว่าปัญหาเกิดจากอะไร ๑. การโกหกหลอกลวง บางคนนั้น โกหกจนเป็นนิสัย ทั้งที่บางครั้ง อาจจะทำเพราะไม่ได้ตั้งใจ แต่ถ้าอีกฝ่ายเข้าใจ ก็คงจะไม่เป็นไรมาก แต่ว่าเรื่องของการโกหกนั้น น้อยคนนัก ที่จะยอมเข้าใจได้ ซึ่งคู่รักหลายๆ คู่ ที่ต้องเลิกกัน หรือทะเลาะกัน แล้วจบสัมพันธ์กัน ก็เพราะเรื่องของการโกหกหลอกลวงนี่เอง ๒.การที่ชอบไปเจ๊าะแจ๊ะ หรือชอบไปหว่านเสน่ห์ กับคนอื่น การกระทำแบบนี้ ถือได้ว่า เป็นการไม่ให้เกียรติคู่ร...

ค้นหาบล็อกนี้

ธรรมะเตือนสติ